Niyə amerikalılar yumurtanı soyuducuda saxlayır, avropalılar isə yox?

ABŞ və Avropa arasındakı kulinariya mədəniyyəti fərqləri həmişə maraqlı olub. Ancaq iki qitə arasındakı əsl böyük ayrılıq damaq dadında deyil, mətbəx təhlükəsizliyi qaydalarındadır. Bir amerikalı supermarketdən aldığı yumurtanı düşünmədən soyuducuya qoyarkən, bir avropalı eyni yumurtanı mətbəx piştaxtasının üzərində, otaq temperaturunda həftələrlə saxlaya bilir. Üstəlik, bu, sadə bir şəxsi seçim və ya vərdiş deyil; arxasında milyard dollarlıq nəhəng qida tənzimləmələri və bioloji mübarizə dayanır. Milli.Az xəbər verir ki, ABŞ-də qida təhlükəsizliyi qanunları ticari yumurta istehsalçılarının yumurtaları satışa təqdim etməzdən əvvəl məcburi şəkildə yumasını və sterilizasiya etməsini şərt qoyur. Yumurtalar əvvəlcə ilıq suyla yuyulur, daha sonra isə, ümumiyyətlə, qida sinfinə aid yüngül xlor məhlulu ilə dezinfeksiya edilir. Bu aqressiv təmizliyin tək bir məqsədi var: Qida mənşəli təhlükəli zəhərlənmələrə yol açan Salmonella enteritidis bakteriyasını məhv etmək. Salmonella, toyuğun yoluxması halında yumurtanın içinə təbii olaraq yerləşə biləcəyi kimi, qumeslərdəki gigiyenik olmayan şəraitdə toyuğun nəcisindən qabığa da bulaşa bilir. Amerika metodu bakteriyaları öldürməkdə son dərəcə effektivdir, ancaq ölümcül bir yan təsiri vardır: Yuma prosesi, yumurta qabığının ən xaricindəki tamamilə orqanik və mikro qoruyucu bir təbəqə olan kutikülü (yumurta zarı) qaçılmaz olaraq soyub atır. Kutikül yumurtanı xaricdən gələcək bakteriyalara qarşı polad jilet kimi qoruyan təbii bir baryerdir. Bu təbəqə məhv olduğunda, yumurta gələcəkdəki bütün bakteriya hücumlarına tamamilə açıq və müdafiəsiz qalır. Bu səbəbdən, yuyulmuş bir Amerika yumurtasını təhlükəsiz tutmağın tək yolu, Salmonellanın böyüməsini əngəlləmək üçün onu istehsaldan istehlaka qədər (daşınma, market və ev daxil) fasiləsiz olaraq soyuducuda saxlamaqdır. Soyuducudan çıxan bir Amerika yumurtası, otaq temperaturunda iki saatdan çox qalarsa, bakteriya istehsal etməyə başlayır. Avropa Birliyi və İngiltərə qida orqanları isə Salmonella probleminə tamamilə zidd bir pəncərədən yanaşır: Riski yumurtada deyil, birbaşa qaynağında (toyuqda) həll etmək. Avropadakı ticari toyuq sürüləri, mütəmadi olaraq Salmonella testlərindən keçirilir və toyuqlar bu bakteriyaya qarşı peyvənd olunur. Qumeslərdə bioloji təhlükəsizlik və heyvan rifahı standartları o qədər yüksəkdir ki, yumurtanın daha yumurtlanma anında çirklənmə ehtimalı minimuma endirilir. Əgər bir sürüdə Salmonella aşkar edilərsə, o yumurtaların süfrəlik olaraq çiy satılması qanuni olaraq qadağan edilir; ancaq pasterizasiya texnikaları ilə bakteriyalardan təmizlənərək sənaye sousu və ya işlənmiş qida hazırlanmasında istifadə edilə bilər. Avropada yumurtaların fabrikdə yuyulması qətiyyən qadağandır. Beləliklə, yumurtalar, təbiətin onlara bəxş etdiyi qoruyucu kutikül təbəqəsini itirmirlər. Qabığdakı bu zireh pozulmadığı üçün xaricdən içəriyə bakteriya sızması qeyri-mümkündür. Nəticə olaraq, avropalı istehlakçıların yumurtanı soyuducuya qoymasına ehtiyac qalmır; təbii qoruma mexanizmi sayəsində yumurtalar mətbəx piştaxtasında, otaq temperaturunda etibarlı şəkildə təravətini qoruyur. Müəllif: Ülkər Vəliyeva (Milli.Az redaktor)